EKOLOGIA – badania

Ekologia i miasto Zdjęcie autorstwa Lauris Rozentāls z Pexels

EKOLOGIA – badanie stosunków pomiędzy organizmami żywymi a ich środowiskiem.

Ratujmy ziemię to nasza planeta.
Zdjęcie autorstwa Artem Podrez z Pexels

Początek Ernest Haeckel –1868r.

  • Ożywienie w połowie XX w.

  • W latach 30-tych tego wieku R.E. Park i E.W. Burges na Uniwersytecie Chicago tworzą HUMAN EKOLOgy. podwalinami jest socjologia. Prowadzą oni badania nad życiem człowieka, jego powiązaniami ze środowiskiem.

  • Amerykanie zaczynają zasiedlać przedmieścia bo jest to zdrowsze.

Socjologia –bada środowisko ludzkie. Jego powiązania interpersonalne i powiązania ze środowiskiem.

  • Lata 50-te zaczęto zwracać uwagę na to jaki wpływ ma cywilizacja na środowisko. Rozwój chorób, degradacja środowiska itp. zaczęto obserwować niepokojące zjawiska.

  • W 1972r. małżeństwo Meadows publikuje raport „Granice wzrostu”. Temat : Wyznaczanie granicy wzrostu cywilizacyjnego. Zwrócono w nim uwagę na nieodnawialne surowce mineralne (węgiel), co zrobić jak ich zabraknie. Stwierdzono, że dobra powszechne (woda, powietrze) mogą nie być już niedługo „takie powszechne”.

  • Nasz wiek- nadmierny wzrost populacji ludzkiej. Tempo jest katastrofalne.

Lata 1950 – 1990 –podwojenie ludności. Obecnie mamy 6 miliardów ludzi

Ciśnienie demograficzne – występuje w miejscach przeludnionych. Ludzie nie wytrzymują tej presji i przenoszą się na tereny mniej zaludnione.

  • XX w. ogromny postęp w  medycynie. Znacznie ograniczona śmiertelność niemowląt. W Afryce umiera co drugie dziecko, a w krajach rozwiniętych śmiertelność dzieci jest ograniczona do minimum.

  • Ludność trzeciego świata w kwestii ilościowej zaczyna dominować, znacznie mniej jest ludności krajów rozwiniętych.

  • R. Dubos powiedział „Trzeba myśleć globalnie, a działać lokalnie”.

  • Ekologia dziś wynika z postaw i zachowań ludzkich. (socjoekologia).

  • Obecnie przy większych inwestycjach (np. tamy, zapory) musi być opracowany raport „Ocena oddziaływania na środowisko”

21.10.2000

Nowoczesna ekologia staje się nauką społeczną.

I. Zakres działań ekologii:

II. Ekologia dzieli się na:

  1. Autoekologia – wpływ czynników środowiska na organizm.

  2. Populacjologia – organizmy łączą się w populacje. Bada zachodzące w niej zmiany.

populacja – zbiór organizmów jednego gatunku w określonej przestrzeni i czasie. P. bada procesy zachodzące pomiędzy organizmami jednej populacji.

  1. Biocenologia – jej zasadniczymi działami są:

Biocenoza – zespół populacji występujących w ramach biotopu; żywa część ekosystemu

Biotop – oprawa środowiska, życia w określonym miejscu. (np. staw- biotop; są w nim różne populacje ryb i zachodzi łańcuch)

  1. Sozologia – po raz pierwszy zaproponował ją W. Goetel. Jej celem jest ochrona przyrody.

III. Czynniki wpływające na organizmy:

  1. Abiotyczne – nieożywione;

  1. Klimat:

  • Temperatura;

  • Wilgotność:

  • Światło;

  • Ciśnienie atmosferyczne;

  • Wiatr;

  1. Gleba:

  • Struktura gruntów;

  • Skład chemiczny (kwaśne);

  1. Temperatura – 0 – 30-40C (granica życia organizmów); powyżej tej temperatury (40) następuje denaturacja białka – życie ginie. Skrajne temperatury przeżycia (0ºC – 40ºC) to nie to samo, co normalne warunki dla rozwoju organizmów; (M. Czerwone – najwyższa temperatura +36ºC).

  2. Światło – czerwone, fioletowe, żółte – to promienie; ich kolory zależą od naszego oka, to my je tak widzimy. Światło jest niezbędne do rozwoju; przenika wodę; najgłębiej przenika światło niebieskie i zielone.

  3. Atmosfera – składa się z gazów (pierwiastki w stanie lotnym). Najwięcej, bo aż 78% to azot, tlen 21%. Dzięki roślinom mamy więcej tlenu w atmosferze. Wody otwarte mają 20-30 x mniej tlenu niż w atmosferze (tylko wyspecjalizowane organizmy potrafią go wyłapać z wody). Tlen w wodzie bierze się z dyfuzji (przenikanie cząsteczek z atmosfery do wody).

Eutrofizacja – nadmierna ilość części odżywczych w wodzie; nadmierny rozwój planktonu powoduje brak tlenu. Woda taka zaczyna śmierdzieć. Życie obumiera.

Dwutlenek węgla – jest gazem cieplarnianym. Zatrzymuje ciepło w atmosferze. Co 200m. atmosfery temperatura spada o 1C. Po atmosferze jest próżnia – bez ciepła, panuje mróz.

  1. Wilgotność – jest względna; od0 – 100%; 100% to nie woda, występuje tu wytrącenie pary wodnej w formie rosy; staje się płynem. Im cieplejsze powietrze tym może więcej wilgotności przyjąć. Wilgotność najkorzystniejsza dla człowieka to ok. 60%; gdy wilgotność jest powyżej 80% to jest wtedy porno . Powietrze chłodne ma niską pojemność wilgoci. Aby mieć właściwą wilgotność powietrza trzeba stosować np. mokre ręczniki. Wietrzenie nic nie pomaga. 40% to wilgotność naszych mieszkań.

Higrometr – bada wilgotność.

  1. Ciśnienie atmosferyczne 1kg/1cm³ (1 atmosfera to ok.760 mm słupa rtęci). Ciśnienie podaje się w Hektopaskalach.

  2. Ciśnienie hydrostatyczne – to ciśnienie w wodzie. Na każde 10m. w dół przypada 1 atmosfera.

Im wyższe ciśnienie tym mniejsza rozpuszczalność azotu.

Granice wytrzymałości (na ciśnienie, wilgotność itp.) posiadają wszystkie żywe organizmy.

  1. Biotyczne – ożywione- są stworzone przez organizmy.

W glebie by mogły funkcjonować organizmy stosuje się nawozy (np. z azotu). W wodzie dzięki łańcuchom pokarmowym następuje samoczynne oczyszczanie. (np. wody jeziora Bajkał są zdatne do picia bez żadnego sztucznego oczyszczania; oczyszczone jest samoistnie). Sztuczne zmiany łańcuchów oczyszczających powoduje brak oczyszczania w danych wodach. Dlatego tak walczy się o nieregulowanie wód i nieingerencje w nie.

Tolerancja ekologiczna gatunku:

Dotyczy wszystkich w/w czynników w funkcjonowaniu danego organizmu.

Prawo tolerancji – tolerancja ma pewne strefy czynników; zmienia się w zależności od sumy tych czynników.

11.11.2000

część roślinna biocenozy –to fitocenoza

część zwierzęca biocenozy – to zoocenoza

pojemność środowiska – określona liczba osobników danej populacji na danym terenie.

Środowisko populacji – miejsca, w których dana populacja się znajduje.

Areał osobniczy – każdy osobnik zajmuje jakiś areał. Suma tych areałów osobniczych to zasięg przestrzenny populacji.

I. klasyfikacja populacji ze względu na:

  1. Liczebność;

  2. Zagęszczenie (l. osobników na jednostkę przestrzenną);

  3. Strukturę organizacyjną populacji (system hierarchii- pszczoły mrówki);

  4. Szybkość wzrostu populacji;

II. czynniki od których zależy populacja:

  1. Od drapieżników;

  2. Od ilości pokarmu;

  3. Od rozrodczości;

III. rozprzestrzenienie populacji

Populacje mogą wchodzić poza swoje tereny (emigracja). Imigracja – napływ na dane tereny.

Migracje wahadłowe – są to np. wędrówki ptaków.

  1. Typy rozmieszczenia:

  • Równomierny;

  • Losowy;

  • Skupiskowy.

  1. Typ socjalny (struktura):

  • Struktura rodzin – pary, stado;
  • Struktura funkcjonalna – mrówki, pszczoły;

  • Struktura patryjarchatu, matryjarchatu – dominacja jednej płci.

Populacje – piramidy wieku

IV. interakcja pomiędzy populacjami:

  1. Antagonistyczne:

  • Amensalizm;

  • Konkurencja;

  • Drapieżnictwo;

  • Pasożytnictwo;

  1. Neutroen…(nie wiem, co tu miało być);

  2. Nieantagonistyczne:

  • Komensalizm;

  • Protokooperacja;

  • Mutualizm (jeden bez drugiego nie może żyć);

V. strategie pokarmowe:

  1. Znaczenie terytorium (zakaz wstępu dla innych osobników);

  2. Walka o terytorium;

  3. Kamuflaż;

  4. Inwazja;

  5. Sukcesja.

Adaptacja – przystosowanie do nowego terytorium.

Wyróżniamy dwa rodzaj biocenozy:

  1. Biocenozy sztuczne np. staw hodowlany, pole uprawne;

  2. Biocenozy naturalne np. jezioro, morze, lasy;

Cechy biocenoz:

  1. Jedność biotopu i biocenozy

  2. Względna samodzielność biocenozy – zamknięty obieg materii

  3. Organizacja

  4. Względna równowaga

Struktura troficzna: (trophe – pożywienie)

  1. Populacja producentów (organizmy samożywne) rośliny, bakterie;

  2. Konsumenci (organizmy cudzożywne):

  • Fitofagi (roślinożerne);

  • Zoofagi;

  • Polifagi (jedzą wszystko);

  • Memofagi (jedzą albo jedno, albo drugie);

Pasożyty roślinożerne, pasożyty mięsożerne.

  1. Reducenci – rozkładają martwą materię

Wyróżniamy dwa łańcuchy pokarmowe:

  1. Łańcuch spasania (produkowana biomasa konsumenci I konsumenci II itp.);

  2. łańcuch detrytusowy (łańcuch reducentów).

Tworzenie biomasy – z materii nieożywionej powstaje materia organiczna (proces fotosyntezy).

Producenci – rośliny (org. Samożywne)

Przepływ energii:

Energia⇒ rośliny ⇒konsumenci I, II, III, IV rzędu.

Energia potrzebna jest przy wszystkich szczeblach. Produkcja pierwotna jest większa od wtórnej. Konsumenci im niżej (I i II rząd) są liczniejsi niż konsumenci np. IV rzędu.

Energia jest przekształcona w biomasę.

Przepływ energii w ekosystemie:

Natlenienie – bakterie tlenowe powodują samooczyszczanie np. rzek, jezior. (bakterie beztlenowe są bardzo groźne).

Azot – bardzo trudno przyswajalny (przyswajają go rośliny motylkowe). Są one wykorzystywane przez rolników do nawożenia.

produktywność – [g/m²/rok (średnio)]

np. puszcza tropikalna – 2200;

plantacja trzciny cukrowej – 4000; rafa koralowa – 2500; tundra – 140

Sukcesja w biocenozie: przemiany; np. stopniowe zarastanie i spłycanie jezior. Na bazie dawnego jeziora powstaje las, wystarczy 100 – 150 lat

Biomy :

  • Tundra – Alaska;

  • Tajga – azjatycka północ;

  • Lasy liściaste – Polska, Europa;

  • Stepy (akermańskie);

  • Pustynie (Sahara);

  • Lasy podzwrotnikowe (twardolistne);

  • Sawanna – Afryka;

  • Wilgotne lasy zawsze zielone;

  • Puszcza tropikalna;

Ochrona przyrody

Zasoby przyrody:

  1. Niewyczerpywalne – wiatr, słońce;

  2. Wyczerpywalne:

  • Odnawialne;

  • Nieodnawialne – rudy metali, ropa;

Co robi człowiek w przyrodzie?

  1. Zastosowanie ognia (800 – 500 tys. lat temu);

  2. Narzędzia kamienne (20 – 25 tys. lat temu);

  3. Wytop metali i żelaza (7 – 5 tys. lat temu);

  4. Ogniwo galwaniczne (rok 1800);

  5. Tranzystor (rok 1948)

  6. Zaawansowany mikroprocesor (rok 1986).

Lub

  1. Las pierwotny (zbieractwo);

  2. Las (myślistwo);

  3. Pasterstwo;

  4. Przemysł;

  5. Urbanizacja.

Źródła zanieczyszczeń atmosfery:

  1. Energetyka i ciepłownictwo;

  2. Przemysł hutniczy (budowlany);

  3. Przemysł wydobywczy;

  4. Przemysł spożywczy;

  5. Przemysł jądrowy;

  6. Wybuchy wulkanów;

  7. Pożary lasów.

Zanieczyszczenia przez człowieka:

  1. Zanieczyszczenia atmosfery (pyły i gazy);

  2. Zanieczyszczenia wody;

  3. Zanieczyszczenia terenu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *